केसलवाडा/पवार हे महाराष्ट्र राज्याच्या भंडारा जिल्ह्यातील लाखनी तालुक्यात वसलेले एक आदर्श व “स्मार्ट” ग्रामपंचायत गाव आहे. गावाची स्थापना १९५९ साली झाली असून, गावाचे एकूण क्षेत्रफळ 381.51 हेक्टर असून लोकसंख्या सुमारे 1086 आहे. सामाजिक समरसतेचा आदर्श येथे अनुभवता येतो, जेथे सर्व धर्म, जाती आणि पंथ एकत्रितपणे गुण्यागोविंदाने राहतात. केसलवाडा/पवार ग्रामपंचायतीची स्थापना सन 1959 रोजी झाली आणि तेव्हापासून या गावाने पायाभूत सुविधा, सामाजिक विकास व प्रशासनिक कार्यक्षमता यामध्ये सातत्याने प्रगती साधली आहे. स्थापनेनंतर रस्ते, वीज, पाणी, शिक्षण, आरोग्य आणि स्वच्छता यांसारख्या सुविधा ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून उपलब्ध होऊ लागल्या, ज्यामुळे हे गाव आज आदर्श व स्मार्ट ग्राम म्हणून ओळखले जाते. 25 नोव्हेंबर 1960 रोजी गावातील जिल्हा परिषद शाळेची स्थापना झाली, ज्यामुळे शिक्षणाचा पाया रचला गेला व अनेक पिढ्यांना गुणवत्तापूर्ण प्राथमिक शिक्षणाची संधी मिळाली. वर्ष 2005 मध्ये गावाने “तंटामुक्त गाव” ही उपाधी मिळवून सामाजिक सलोखा, शांतता व एकोप्याचे उदाहरण घालून दिले, आणि 2007-08 मध्ये राज्य शासनाकडून 2 लाख रुपयांचा “तंटामुक्त गाव पुरस्कार” प्राप्त केला, जो सामाजिक विकास व सार्वजनिक सुविधांसाठी वापरण्यात आला. 2008-09 मध्ये “संत गाडगेबाबा ग्रामस्वच्छता अभियान” अंतर्गत गावाला पुरस्कार मिळाला, ज्यावेळी गावाच्या इतिहासात प्रथमच एक आदिवासी महिला सरपंच पदावर विराजमान होऊन स्वच्छता, जनजागृती आणि सामाजिक सुधारणा यामध्ये उल्लेखनीय कार्य केले. स्वच्छतेतील सातत्यपूर्ण प्रगतीमुळे 2023-24 मध्ये “संत गाडगेबाबा ग्रामस्वच्छता अभियान” व “राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज स्वच्छ ग्राम स्पर्धा” मध्ये गावाने जिल्ह्यात प्रथम क्रमांक मिळवून 6 लाखांचे पारितोषिक मिळवले, जे स्वच्छता उपक्रम व पायाभूत सुविधांसाठी वापरण्यात येत आहे. पर्यावरण संवर्धनासाठी भंडारा जिल्हाधिकारी श्री. योगेश कुंभेजकर यांच्या हस्ते 3000 वृक्षारोपण, तसेच 17 जून 2025 रोजी जिल्हाधिकारी श्री. संजय कोलते यांच्या हस्ते 5000 वृक्षारोपणाचा संकल्प राबवून हरितग्राम निर्मितीचा मार्ग प्रशस्त करण्यात आला. याशिवाय, 2024-25 मध्ये गावाने “आर.आर. (आबा) पाटील सुंदर गाव पुरस्कार” मिळवून तालुका स्तरावर प्रथम क्रमांक पटकावला व 10 लाखांची रोख रक्कम प्राप्त केली, जी स्वच्छता, हरितग्राम निर्मिती व पायाभूत सुविधा वाढवण्यासाठी वापरण्यात येणार आहे.
गावातील सामाजिक एकोपा, बंधुभाव आणि सहजीवन यासाठी "एक गाव एक कार्यक्रम" ही संकल्पना राबवली जात आहे. या उपक्रमांतर्गत "एक गाव एक गणेशोत्सव", "एक गाव एक जलसा", असे पर्यावरणपूरक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम गावात एकत्रितपणे साजरे केले जातात. सातत्यपूर्ण लोकसहभाग, कुशल नेतृत्व, योजनाबद्ध कामकाज आणि शासनाच्या विविध योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी यामुळे केसलवाडा/पवार हे गाव आज भंडारा जिल्ह्यातच नव्हे तर संपूर्ण राज्यात एक प्रगत, पर्यावरणपूरक, शांतताप्रिय आणि आदर्श ग्रामपंचायत म्हणून लौकिकास आले आहे.
दृष्टीकोन "केसलवाडा/पवार हे स्वच्छ, हरित, सुरक्षित, सुशिक्षित आणि प्रगत ग्रामपंचायत गाव म्हणून घडवणे, जेथे प्रत्येक नागरिकाच्या मूलभूत गरजा पूर्ण होतात, सामाजिक सलोखा टिकून राहतो आणि आधुनिक सुविधा व पर्यावरणपूरक उपक्रमांच्या संगमातून सर्वांगीण विकास साधला जातो."
केसलवाडा (पवार)
केसलवाडा/पवार ग्रामपंचायत ही "स्मार्ट ग्रामपंचायत, डिजिटल ग्रामपंचायत" या दृष्टिकोनातून कार्यरत असून, पारदर्शक व उत्तरदायी प्रशासन, डिजिटल सेवा, पर्यावरणपूरक उपक्रम, आणि सर्वांगीण ग्रामीण विकास हे आमचे ध्येय आहे. "सशक्त ग्राम, सक्षम प्रशासन" हे ध्येय ठेवून गावाचे स्मार्ट व्हिलेजमध्ये रूपांतर करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे.
